Македонија е на чекор до донесување конечна одлука самостојно, како држава, да го изгради амбициозниот хидроенергетски комплекс Чебрен и Галиште на Црна Река. Овој стратешки пресврт го најави премиерот Христијан Мицкоски, истакнувајќи дека по децении неуспешни обиди за јавно-приватно партнерство и бројни сомнежи во процесите, Владата направила детални пресметки кои покажуваат дека државата треба да „стисне заби“ и сама да инвестира во овој историски проект.
Финансиската конструкција за мега-проектот, чија вредност се проценува на околу 1,5 милијарди евра, се планира да се обезбеди преку формирање синдикат на меѓународни финансиски институции и евтини заеми, а разговорите веќе се во тек со цел поставување на камен-темелник уште во текот на следната година.
Потребата од ваков чекор доаѓа по неверојатна историја на неуспеси, бидејќи идејата за овој хидроенергетски систем датира уште од првите физибилити студии во далечната 1964 година. Во изминатите три децении од независноста на земјава, речиси и да немаше влада која не се обиде да го реализира проектот, што резултираше со дури 14 пропаднати меѓународни тендери и јавни повици. Последното големо разочарување се случи со претходниот тендер кога концесијата за изградба првично ја доби грчка компанија, но и тој процес заврши без успех, оставајќи го Чебрен на хартија како симбол на неисполнетите енергетски потенцијали на земјата.
Реализацијата на овој комплекс, лоциран во клисурниот дел на Црна Река над постоечката хидроцентрала Тиквеш, не претставува само енергетски туку и врвен водостопански приоритет во ера на изразени климатски промени. Проектот првично беше замислен како систем со моќна реверзибилна хидроцентрала со инсталиран капацитет од најмалку 333 мегавати и импозантна брана од околу 192 метри, што би ја направило една од највисоките во светот. Сепак, како што нагласуваат владините претставници и експертите од АД ЕСМ, примарниот предизвик во денешни услови не е само производството на електрична енергија, туку обезбедувањето на два огромни нови резервоари за питка вода кои ќе бидат од критично значење за целиот регион.
Овие две нови вештачки акумулации ќе делуваат како клучни стабилизатори за наводнување на тиквешкиот регион, каде што во моментов под постоечкиот систем на ХЕЦ Тиквеш се наводнуваат околу 60 илјади хектари првокласно земјоделско земјиште. Обезбедувањето континуиран прилив на вода е од витално значење за локалните фармери кои главно се занимаваат со лозарство и производство на вино, а чиј род честопати е загрозен поради летните суши и недостатокот на вода во клучните периоди од годината.
Дополнително, новите езера во еколошки зачуваниот дел на Мариово ќе отворат огромни можности за развој на алтернативниот туризам, привлекувајќи приватни инвестиции за придружни содржини во овој недоволно развиен предел.
