Извршниот одбор на Народната банка на Србија донесе одлука за одземање на дозволата за работа на АЛТА банка АД Белград. Според официјалното соопштение, оваа мерка следува по спроведените контролни активности кои утврдиле значително влошување на финансиската состојба и ликвидноста на банката, со што биле загрозени интересите на депонентите.
По уврдувањето на условите за покренување стечајна постапка, управувањето со целокупниот имот на банката е пренесено на српската Агенција за осигурување на депозити, со што се обезбедува наплата за сите доверители, пред сè граѓаните и стопанството.
Истовремено, против членовите на управните органи, акционерите и сите одговорни лица во банката се покренати соодветни правни постапки за утврдување одговорност за настанатата состојба.
За заштита на заштедите на граѓаните, српската Агенција за осигурување на депозити во рок од седум работни дена ќе ги започне исплатите на осигурените депозити. Сите физички лица и мали претпријатија ќе можат да располагаат со своите заштеди до законски гарантираниот износ од 50.000 евра преку банка-преземач која дополнително ќе биде одредена.
По објавувањето на оваа одлука, со официјална реакција се огласи и АЛТА банка АД Битола (поранешна Стопанска банка АД Битола), која беше преземена од српската АЛТА банка.
Од раководството на банката ја информираа јавноста дека АЛТА банка АД Битола е самостојно правно лице регистрирано во Македонија, кое работи под непосредна супервизија на Народната банка на Република Македонија и согласно домашната законска регулатива.
Од АЛТА банка АД Битола нагласуваат дека банката е целосно ликвидна и дека сите нејзини експозитури и банкомати функционираат вообичаено, без никакви ограничувања за клиентите при подигнување готовина, располагање со депозитите или извршување на трансакциите.
Во соопштението се посочува дека случувањата со матичната банка во Србија не значат автоматска промена на правниот статус или финансиската состојба на банката во Македонија, бидејќи таа располага со сопствен капитал, средства и обврски. Депозитите на сите физички лица во Македонија се осигурени преку домашниот Фонд за осигурување на депозити, согласно законите во државата.
Од македонската АЛТА банка исто така порачуваат дека околностите во земјата се суштински различни од оние во Србија и дека банката ги спроведува своите активности врз основа на професионални и регулаторни принципи, без подлегнување на политички притисоци. Управата ги уверува комитентите дека нивните средства се целосно безбедни и дека институцијата останува посветена на одржувањето на финансиската стабилност и довербата кај клиентите. Туризмот е еден од најбрзорастечките економски сектори во регионот на Западен Балкан, привлекувајќи сè поголем број странски и домашни посетители во крајбрежните градови, планинските села и заштитените природни подрачја. Сепак, овој одржлив економски раст се соочува со сè поголема закана од летните пожари на ниво на предел, кои секоја година оставаат сериозни последици врз шумите, земјоделските површини и заштитените екосистеми. Односот меѓу стихијните пожари и туристичката индустрија директно влијае врз чувството на безбедност кај патниците, перцепцијата за дестинациите и долгорочната економска отпорност на локалните заедници.
Најбрзиот негативен ефект од пожарите е визуелен и психолошки. Снимките од поцрнети шуми, опожарени ридови и чад во близина на познатите летовалишта или национални паркови многу брзо се шират преку медиумите и социјалните мрежи. Иако пожарите често зафаќаат исклучиво ограничен дел од територијата, ваквите вознемирувачки слики доминираат во меѓународните вести, што доведува до масовно откажување на резервациите и целосно избегнување на одредени дестинации во текот на неколку сезони по ред. Додека природните екосистеми почнуваат да се обновуваат релативно брзо, за враќање на довербата и позитивниот имиџ кај туристите се потребни повеќе години.
Влијанието врз туристичкиот сектор надминува рамките на перцепцијата и директно ги прекинува редовните активности и услуги. Клучните туристички атракции во регионот како боровите шуми на црногорското крајбрежје, планинските национални паркови во Босна и Херцеговина, езерските дестинации во Македонија и јадранскиот брег на Албанија се потпираат токму на зачуваната природа. Појавата на пожари принудува затворање на пешачки патеки, евакуација на кампови и оштетување на природните живеалишта. Ова директно ги погодува локалните бизниси, туроператорите и малите пансиони, кои претрпуваат значајни финансови загуби во периодот на највисока сезонска потрошувачка.
Дополнителен ризик претставува временското совпаѓање на главната сезона на пожари поттикната од високите летни температури, сушата и силните ветрови во самиот шпиц на туристичката сезона долж Јадранот и во планинските дестинации. Поради тоа, пожарите избувнуваат во економски најчувствителниот момент за угостителскиот сектор. За ублажување на штетите, од суштинско значење е дестинациите да обезбедат брза, транспарентна и прецизна комуникација за локацијата на пожарите и преземените безбедносни мерки. Решавањето на овој проблем бара системско управување со пожарите на ниво на предел, што не претставува само еколошко прашање, туку висок економски и туристички приоритет за земјите од регионот. Министерката за енергетика, рударство и минерални суровини Сања Божиновска учествуваше на вториот министерски состанок за енергетика во Белград, заедно со претставници од Србија, Грција и Бугарија. Главниот фокус на разговорите беше ставен врз регионалната соработка, диверзификацијата на изворите за снабдување и развојот на регионот како клучен енергетски коридор кон Европа.
На состанокот беше поздравено вклучувањето на Македонија и Србија во „Вертикалниот гасен коридор“, како и претстојниот почеток на изградбата на гасната интерконекција меѓу двете земји. Овој проект ќе се поврзе со гасоводот Македонија-Грција, чиј грчки дел се очекува да заврши до крајот на 2026 година, а македонскиот во 2027 година. Преку оваа инфраструктура и терминалот во Александруполис, земјата ќе обезбеди нов правец за снабдување со течен природен гас, со можност гасоводите во иднина да се користат и за транспорт на водород.
Во однос на електроенергетскиот сектор, министрите дискутираа за подготвеноста на преносните системи пред претстојната зимска сезона, развојот на обновливите извори, батериските системи и реверзибилните централи. По посебен акцент беше ставен на интеграцијата на пазарите на електрична енергија од Енергетската заедница со оние на Европската Унија, со цел овозможување поголема флексибилност и стабилност во снабдувањето.
Дополнително, на средбата беше разгледана можноста за развој на југоисточниот крак на нафтоводот по трасата Солун-Скопје-Ниш, како и прашања поврзани со Механизмот за јаглеродно гранично прилагодување (CBAM). Во рамки на посетата, каде учествуваа и претставници од МЕМО, МЕПСО и НОМАГАС, министерката Божиновска оствари и билатерална средба со бугарската министерка за енергетика Ива Петрова. Министрите за енергетика на Македонија, Србија, Грција и Бугарија идната недела во Србија ќе го одржат вториот министерски самит посветен на зајакнување на регионалната енергетска соработка, забрзување на инфраструктурните проекти и зголемување на сигурноста на енергетските системи. Средбата е продолжение на првиот самит одржан во Атина на 15 мај, каде што енергетската стабилност беше дефинирана како заеднички регионален приоритет.
Од средбата во Атина досега, дел од планираните иницијативи преминаа во фаза на реализација, со посебен фокус на двата гасни интерконектори на Македонија со Грција и со Србија. Проектот со Грција е со планиран почетен капацитет од 1,5 милијарди кубни метри годишно и треба да заврши во 2027 година, додека за македонскиот дел од интерконекторот со Србија во септември беше потпишан договор за проектирање и изградба во вредност од 29,4 милиони евра.
Со реализацијата на овие проекти, Македонија по повеќе од три децении ја зајакнува својата позиција и прераснува во значаен транзитен коридор за природен гас, поврзувајќи ги јужните извори на снабдување преку Грција со пазарите во Централна Европа. Дополнителен чекор е и влезот на Македонија и Србија во Вертикалниот гасен коридор, по Меморандумот потпишан меѓу НОМАГАС и „Transportgas Srbija“ во септември, со што се овозможува подобро искористување на инфраструктурата и поголема флексибилност во прекуграничниот транспорт на гас.
Покрај гасната сфера, на самитот во Србија ќе се разговара и за модернизација на електроенергетските мрежи, интеграција на пазарите на електрична енергија, како и за складирање на енергија преку батериски системи и пумпно-акумулациони хидроелектрани. Со оглед на забрзаниот раст на соларните и ветерните капацитети во регионот, четирите земји ќе ги координираат чекорите за поголема флексибилност на мрежата и поефикасен пренос на произведената струја. Грчките власти воведоа нови, строги правила за заштита на животните, со кои на туристите чија телесна тежина надминува 100 килограми им се забранува да јаваат магариња.
Оваа одлука доаѓа по долгогодишните кампањи на активистите за правата на животните, кои алармираа за сериозни повреди на 'рбетот и отворени рани кај животните, особено на популарниот остров Санторини.
Според новата регулатива донесена од Министерството за рурален развој и храна, магарињата што се користат за туристички прошетки и транспорт не смеат да носат товар поголем од 100 килограми, или пак товар што надминува една петтина (20%) од нивната вкупна телесна тежина.
Освен ограничувањето на тежината, сопствениците на магариња сега се законски обврзани да обезбедат соодветни услови за живот на животните. Тоа вклучува задолжителен пристап до свежа вода, храна и заштита од екстремни временски услови, како и редовни ветеринарни прегледи. На сопствениците им е строго забрането да користат болни, повредени или животни во поодмината бременост за работа.
Овој потег е директен одговор на критиките и вознемирувачките слики од Санторини, каде магарињата секојдневно се принудени да ги искачуваат стрмните скали под жешкото сонце, често носејќи туристи кои се премногу тешки за нивната физичка конституција. За прекршителите на новите правила се предвидени високи парични казни, а инспекциските служби ќе вршат засилени контроли во текот на туристичката сезона. Просечната месечна нето плата во Хрватска за септември 2025 година изнесува 1.456 евра, што претставува номинално зголемување од 0,7%, а реално зголемување од 0,3% во однос на претходниот месец. Според податоците од Државниот завод за статистика на Хрватска, просечната месечна бруто плата за септември 2025 година изнесува 2.025 евра. Во споредба со истиот месец лани, просечната месечна нето плата е номинално повисока за 10,1%, а реално за 5,7%. Бруто платата има уште поголем годишен раст, со номинално зголемување од 10,7% и реално зголемување од 6,2%. Највисока нето плата е исплатена во секторот Авиосообраќај, во износ од 2.409 евра. Во истиот сектор е забележана и највисоката бруто плата од 3.520 евра. Најниска нето плата е регистрирана во секторот Производство на облека, во износ од 936 евра. Најниската бруто плата во овој сектор изнесувала 1.227 евра.