Една од најголемите македонски прехранбени компании и лидер во домашното производство на храна, „Витаминка“ АД Прилеп, официјално заокружи 70 години од своето постоење. Овој импозантен јубилеј ја потврдува позицијата на компанијата како носечки столб на домашната економија и бренд кој со генерации е присутен во секое македонско семејство.
По повод седумдесетгодишнината, компанијата организираше свечен корпоративен настан на кој присуствуваа бројни претставници на државни институции, деловни партнери и долгогодишни соработници, на кои им беа доделени специјални признанија како знак на благодарност за нивниот придонес во растот на овој индустриски гигант.
Следејќи ги најмодерните глобални економски трендови, „Витаминка“ на овој настан премиерно го претстави и својот Извештај за одржливост за 2025 година, со што потврди дека е во чекор со светските стандарди преку целосно усогласување со таканаречените ESG практики кои се однесуваат на заштитата на животната средина, социјалната одговорност и корпоративното управување.
Приказната за „Витаминка“ е приказна за континуиран успех кој одамна ги надмина границите на нашата држава. Во текот на изминатите седум децении, малата фабрика од Прилеп се трансформираше во моќна меѓународна корпорација чии производи денес се извезуваат и се присутни на пазарите во над 30 земји ширум светот, правејќи ја компанијата еден од најдобрите македонски амбасадори на глобално ниво. Зад ваквиот историски успех стојат постојани и милионски инвестиции во современи производствени погони, развој на иновативни рецептури и постојано подигнување на контролата на квалитетот, но пред сè посветеноста на неколку генерации вработени. Македонија е на чекор до донесување конечна одлука самостојно, како држава, да го изгради амбициозниот хидроенергетски комплекс Чебрен и Галиште на Црна Река. Овој стратешки пресврт го најави премиерот Христијан Мицкоски, истакнувајќи дека по децении неуспешни обиди за јавно-приватно партнерство и бројни сомнежи во процесите, Владата направила детални пресметки кои покажуваат дека државата треба да „стисне заби“ и сама да инвестира во овој историски проект.
Финансиската конструкција за мега-проектот, чија вредност се проценува на околу 1,5 милијарди евра, се планира да се обезбеди преку формирање синдикат на меѓународни финансиски институции и евтини заеми, а разговорите веќе се во тек со цел поставување на камен-темелник уште во текот на следната година.
Потребата од ваков чекор доаѓа по неверојатна историја на неуспеси, бидејќи идејата за овој хидроенергетски систем датира уште од првите физибилити студии во далечната 1964 година. Во изминатите три децении од независноста на земјава, речиси и да немаше влада која не се обиде да го реализира проектот, што резултираше со дури 14 пропаднати меѓународни тендери и јавни повици. Последното големо разочарување се случи со претходниот тендер кога концесијата за изградба првично ја доби грчка компанија, но и тој процес заврши без успех, оставајќи го Чебрен на хартија како симбол на неисполнетите енергетски потенцијали на земјата.
Реализацијата на овој комплекс, лоциран во клисурниот дел на Црна Река над постоечката хидроцентрала Тиквеш, не претставува само енергетски туку и врвен водостопански приоритет во ера на изразени климатски промени. Проектот првично беше замислен како систем со моќна реверзибилна хидроцентрала со инсталиран капацитет од најмалку 333 мегавати и импозантна брана од околу 192 метри, што би ја направило една од највисоките во светот. Сепак, како што нагласуваат владините претставници и експертите од АД ЕСМ, примарниот предизвик во денешни услови не е само производството на електрична енергија, туку обезбедувањето на два огромни нови резервоари за питка вода кои ќе бидат од критично значење за целиот регион.
Овие две нови вештачки акумулации ќе делуваат како клучни стабилизатори за наводнување на тиквешкиот регион, каде што во моментов под постоечкиот систем на ХЕЦ Тиквеш се наводнуваат околу 60 илјади хектари првокласно земјоделско земјиште. Обезбедувањето континуиран прилив на вода е од витално значење за локалните фармери кои главно се занимаваат со лозарство и производство на вино, а чиј род честопати е загрозен поради летните суши и недостатокот на вода во клучните периоди од годината.
Дополнително, новите езера во еколошки зачуваниот дел на Мариово ќе отворат огромни можности за развој на алтернативниот туризам, привлекувајќи приватни инвестиции за придружни содржини во овој недоволно развиен предел. Компанијата „Макпрогрес“ денеска свечено ја пушти во употреба новата современа фабрика за вафли и кондиторски производи на добро познатиот бренд „Винчини“ во Виница. Станува збор за голема инвестиција вредна 8,5 милиони евра, која дополнително ќе ја зајакне позицијата на компанијата како еден од столбовите на македонската прехранбена индустрија. Новиот погон располага со две најсовремени производствени линии кои ќе овозможат зголемување на вкупниот капацитет за околу 30 проценти, со фокус на проширување на извозните активности.
На свеченото отворање и работниот состанок со менаџерскиот тим присуствуваше висока владина и бизнис делегација, предводена од премиерот Христијан Мицкоски, министерот за транспорт Александар Николоски, заменик-министерот за економија и труд Марјан Ристески, претседателот на Стопанската комора Бранко Азески и градоначалникот на Општина Виница, Митко Костадиновски.
Премиерот Мицкоски изјави дека е импресиониран од развојот на компанијата, нагласувајќи дека патот од скромен семеен бизнис до регионален гигант со годишен промет од над 40 милиони евра е вистински доказ за успехот на домашната економија. Тој додаде дека Владата ќе даде максимална поддршка за ваквите бизниси, со оглед на тоа што дури 80 проценти од вкупното производство на „Макпрогрес“ е наменето за извоз на странските пазари.
Оваа капитална инвестиција носи и директен импулс за локалната економија преку создавање на нови работни места. Со самиот старт на производството веднаш се вработени 40 лица, а менаџментот најави дополнителни 40 вработувања во текот на следната година. Заменикот-министер Ристески и градоначалникот Костадиновски потенцираа дека ваквите проекти се клучни за економскиот раст на Виница и целиот регион, правејќи ја општината привлечно место за нови вложувања.
Генералниот директор на „Макпрогрес“, Глигор Цветанов, упати благодарност до вработените, партнерите и институциите кои го поддржаа овој крупен проект, потенцирајќи дека новата фабрика е резултат на заеднички труд, посветеност и силна верба во иднината на брендот. Авиосообраќајот во Европа достигна пресвртна точка. По повеќе од пет години континуиран раст и закрепнување од ковид-кризата, во април 2026 година е забележан првиот пад на бројот на патници на европските аеродроми. Според најновиот извештај на ACI EUROPE, патничкиот сообраќај на европската мрежа се намалил за 0,7% во споредба со истиот месец минатата година.
Овој пад, иако минимален, става крај на позитивниот тренд кој започна во април 2021 година. Главните причини за ваквиот резултат се воениот конфликт на Блискиот Исток кој силно се одрази врз пазарите надвор од ЕУ, штрајковите на аеродромите во Германија, како и тоа што велигденските празници оваа година делумно се паднаа во март.
Додека големите европски центри ги чувствуваат последиците од кризата, македонските аеродроми бележат извонредни резултати. Македонија се најде во самиот врв во групата на земји надвор од ЕУ со импресивен раст на патничкиот сообраќај од дури 30,6% во споредба со април минатата година. Во оваа зона, одличен раст имаат и Албанија со 25,3% и Молдавија со 24,6%. Од друга страна, најголем пад во овој пазар има Израел со 73,4%, како и Турција со минус од 5,1%.
Поединечно по аеродроми, Скопскиот аеродром се издвојува како еден од најдинамичните во категоријата на средни аеродроми, каде што е забележан скок на бројот на патници од 31,1%.
Во рамките на пазарот на Европската Унија, сликата е поделена. Аеродромите во Шпанија бележат раст од 3,7%, а во Италија од 2,2%. Најдрастичен пад меѓу големите економски сили има во Германија, каде што поради седумдневните штрајкови сообраќајот се намалил за 8,5%, а пад бележат и Велика Британија со 2,1% и Франција со 0,9%. Рекордери по раст во ЕУ се аеродромите во Словачка со огромни 125,2%, додека Кипар бележи најголем пад од 16,1%.
Генералниот директор на ACI EUROPE, Оливие Јанковец, нагласува дека геополитичката нестабилност почнува сериозно да влијае врз растот, но предупредува и на нов голем проблем. Најголема загриженост во моментов предизвикуваат сериозните застои и метежи на пасошките контроли поврзани со новиот Шенген систем за влез и излез (EES). Доколку властите не покажат флексибилност, Јанковец предупредува дека хаосот за патниците дополнително ќе се зголеми во летните месеци, што може да нанесе огромна штета на репутацијата на Европа како туристичка дестинација. Угостителските услуги во земјава продолжуваат со трендот на благ пораст. Според најновите статистички податоци, цените на угостителските услуги во мај 2026 година бележат минимален раст од 0,1% во споредба со април.
Ова месечно зголемување главно се должи на повисоките трошоци во дел од групите на пијалаци. Статистиката покажува дека во мај најмногу пораснале цените на безалкохолните пијалаци, кои бележат скок од 1,4% во однос на април, додека кај алкохолните пијалаци е забележан минимален раст од 0,1%. Од друга страна, во групите на храна и ноќевања владее целосна стабилност, односно кај нив не се забележани никакви промени на цените.
Гледано на подолг рок, рестораните и кафулињата стануваат сè поскапи за разлика од минатата година. Споредено со мај лани, цените на угостителските услуги во мај 2026 година се зголемени за 2,6%.
Овој нагорен тренд е уште поизразен низ анализата на првите пет месеци од годинава. Во периодот од јануари до мај 2026 година, во споредба со истиот период од минатата година, угостителските услуги поскапеле за 2,9%. Дополнително, ако се направи споредба со крајот на минатата година, односно со декември 2025 година, зголемувањето на цените изнесува 0,7%, што потврдува дека угостителскиот сектор бележи континуиран раст од почетокот на оваа година. Европскиот гигант за производство на авиони „Airbus“ успешно го изведе првиот тест-лет на својот најнов и технолошки најнапреден модел „А350-1000ULR“ (Ultra Long Range). Овој специјално модифициран авион е дизајниран со цел да ги сруши постојните рекорди во цивилното воздухопловство и да овозможи директни комерцијални летови на екстремно долги релации без ниту едно запирање.
Првиот лет беше реализиран од фабричкиот центар на компанијата во Тулуз, Франција, каде што авионот помина во воздух точно три часа и 43 минути, достигнувајќи максимална надморска височина од над 12.500 метри. Специјалниот екипаж за тест-летови на „Airbus“ за време на овој првичен престој во воздухот направи комплетна проверка на општите перформанси, како и на новата архитектура на системот за гориво.
Главната карактеристика на овој револуционерен модел е интеграцијата на дополнителен централен резервоар за гориво во самата структура на трупот, со што дострелот на леталото се зголемува за дополнителни 1.850 километри. Оваа иновација му овозможува на авионот да помине растојание од речиси 18.500 километри и да остане во воздух до 22 часа без прекин. Покрај зголемениот капацитет за гориво, инженерите вградија и нов, значително полесен и поефикасен систем за ладење и вентилација, кој е клучен за одржување на оптимална свежина и комфор во патничката кабина при деноноќните патувања.
Новиот „А350-1000ULR“ е развиен на директно барање на австралиската национална авиокомпанија „Quantas“ за потребите на нивниот амбициозен проект „Sunrise“. Намерата на компанијата е за првпат во историјата да воспостави директни, редовни патнички линии кои ќе го поврзат Сиднеј со Лондон и Њујорк, кратејќи го времето на патување и елиминирајќи ја потребата од транзитни застанувања во Азија или на Блискиот Исток.
Со овој лет официјално започнува интензивна двомесечна кампања на тестирања за добивање на сите потребни безбедносни сертификати. Иако првичниот план предвидуваше летовите да започнат порано, поради глобалните предизвици во синџирот на испорака, „Airbus“ најави дека првиот од вкупно 12-те нарачани авиони ќе и биде испорачан на австралиската компанија во април 2027 година, со што ќе започне новата ера на ултра-долги летови во светот. Бројот на работниците во македонската индустрија бележи пад од 2,3% во април 2026 година во споредба со истиот месец минатата година, покажуваат најновите податоци на Државниот завод за статистика.
Овој негативен тренд е видлив и на подолг рок, со оглед на тоа што во периодот од јануари до април годинава, во однос на првите четири месеци од 2025 година, вкупниот број на индустриски работници е намален за 3%. Статистичките показатели упатуваат на различни движења по сектори, каде најизразен пад е регистриран каде што традиционално има голема концентрација на работна сила.
Гледано по одделни сектори, најголемо кратење на работните места има во рударството и вадењето камен, каде бројот на вработени е намален за 6,8%. Преработувачката индустрија, која важи за најголем работодавач во овој сегмент, исто така бележи намалување од 2,2% во однос на ланскиот април. Наспроти овие показатели, единствен сектор кој успеал да оствари позитивен биланс и раст на бројот на работници од 1,0% е снабдувањето со електрична енергија, гас, пареа и климатизација.
Анализата според главните индустриски групи дополнително ги лоцира промените на пазарот на труд. Намалување е евидентирано кај нетрајните производи за широка потрошувачка за 3,1%, кај интермедијарните производи освен енергија за 2,8%, како и во групата на капитални производи каде падот изнесува 2,3%. Во групата енергија бројот на работници е намален за 1,6%, додека единствено кај трајните производи за широка потрошувачка е забележан благ раст од скромни 0,6% на годишно ниво. Премиерот Христијан Мицкоски на денешната прес-конференција истакна дека ова е седми квартал по ред како државата остварува континуиран економски раст, позиционирајќи се веднаш зад економиите на Малта, Полска и Србија. Според него, овие параметри не се партиски или владини проценки, туку независни европски показатели кои потврдуваат дека домашната економија забрзува и покрај сложените глобални околности.
Покрај растот на БДП, премиерот ги презентираше и најновите податоци од Државниот завод за статистика во однос на индустриското производство. Во април оваа година е забележан сериозен скок од цели 7,6 проценти во споредба со истиот месец минатата година. Со ова, во првите четири месеци од 2026 година, македонската индустрија бележи позитивен тренд од 0,2 отсто, што се смета за исклучителен успех во услови на глобална енергетска криза која експертите ја оценуваат како поголема и од оние во 70-тите години и во 2022 година.
Позитивни поместувања се регистрирани и на пазарот на труд. Во првите 21 месец од мандатот на актуелната Влада, отворени се околу 16.000 нови работни места. На крајот на март годинава бројот на вработени достигнал 707.385 лица, за разлика од јуни 2024 година кога оваа бројка изнесувала 691.736 вработени. Мицкоски потенцираше дека иако е целосно свесен за секојдневните притисоци, скапиот живот и тешките реални околности со кои се соочуваат граѓаните, овие бројки се доказ за одговорните политики, дисциплината и јасниот план за напредок.
Најавено е дека во периодот што следи Владата ќе остане фокусирана на привлекување нови инвестиции, решавање на увезената нафтена криза и борбата против корупцијата. Мицкоски заклучи дека економскиот раст не е само сува статистика, туку основа за повисоки плати и подобар животен стандард, најавувајќи уште посилно темпо и позасилени резултати во претстојниот период. Македонија се соочува со демократско уназадување на полето на работничките права, откако Меѓународната конфедерација на синдикати (ITUC) во својот најнов Извештај за 2026 година - Индекс за Глобални права, ја позиционираше земјата на срамното четврто место. Оваа позиција ја означува Македонија како држава со систематско прекршување на правата, со сериозен ризик да потоне во последната, петта категорија, каде што работничките права воопшто не се гарантирани.
Наместо очекуваниот напредок кон европските стандарди, меѓународниот извештај нотира драматично влошување на состојбите. Како клучни причини за ваквиот пад се наведуваат директните напади врз синдикалните лидери и нивните семејства, оркестрираните обиди на власта и работодавачите за задушување на колективниот глас, како и масовното формирање на таканаречени „жолти синдикати“ под политичка диктатура.
Како најеклатантен и најсрамен пример за државна репресија, во воведниот дел на глобалниот извештај е издвоен настанот од февруари 2026 година. По одржувањето на масовниот протест организиран од Сојузот на синдикатите на Македонија (ССМ), претседателот на синдикатот и неговото семејство беа изложени на незаконско следење. Снимки од нивниот приватен живот беа јавно споделени на социјалните мрежи од страна на пратеници од владејачката партија. ITUC ова го квалификува како грубо кршење на приватноста со цел да се изврши притисок врз независното синдикално движење, нагласувајќи го фактот дека во снимките биле таргетирани и малолетни деца.
Извештајот за 2026 година открива дека од почетокот на минатата година, ССМ е под постојан удар поради силниот ангажман и кампањата за зголемување на минималната плата и зачувување на животниот стандард. Како одговор на легитимните работнички барања, евидентирано е формирање на синдикати под диктат на власта и работодавачите. Овие организации работат исклучиво во интерес на профитот и политиката, а работниците се соочуваат со уцени, притисоци за отпуштање и присилно зачленување во ваквите парасиндикални структури со цел да се скрши автентичниот отпор.
Генералниот секретар на Меѓународната конфедерација на синдикати, Лук Трианг, уште за време на неговата посета на Скопје во март годинава, испрати јасна поддршка за ССМ и предупреди на последиците од ваквиот однос на институциите. Овој извештај е сериозен аларм за македонското општество дека без итни и коренити промени во односот на власта и бизнис секторот, државата и де јуре ќе се изедначи со деспотските режими каде работникот нема никаква правна заштита. Во првото тримесечје од 2026 година, македонскиот пазар на труд бележи зголемена побарувачка за кадар, особено во секторот на услугите и продажбата. Според најновите податоци на Државниот завод за статистика (ДЗС), вкупната стапка на слободни работни места во овој период изнесува 2,07%. Најизразен недостиг на работна сила е евидентиран токму во петтата група занимања, односно кај работниците во услужните дејности и продажбата, каде што се отворени дури 2.346 слободни работни места.
Гледано по региони, Вардарскиот Регион предничи на државно ниво со највисока стапка на слободни работни места, која според ДЗС изнесува 2,28%. Од друга страна, анализирано по сектори, убедливо највисока стапка од 4,94% е забележана во секторот за сместување и послужување храна, што јасно укажува на тековните предизвици со кои се соочува угостителскиот сектор. На спротивната страна е секторот за снабдување со електрична енергија, гас, пареа и климатизација, кој бележи минимална стапка на слободни места од само 0,15%.
Големината на деловните субјекти исто така игра улога во динамиката на вработувањето, па така малите и средните претпријатија со 10 до 49 вработени покажале најголема потреба за нов кадар, остварувајќи највисока стапка на слободни работни места од 3,05%.
Овие статистички показатели за првото тримесечје од 2026 година носат и една значајна методолошка промена. Како резултат на усогласувањето со регулативите на Европската Унија и строгите препораки на Евростат, Државниот завод за статистика податоците за слободните работни места од ова тримесечје понатаму ги објавува според новата Национална класификација на дејностите, односно НКД ревизија 2.1, која ја заменува досегашната НКД ревизија 2.
