Македонската енергетска транзиција, која треба да обезбеди енергетска сигурност и да ги исполни меѓународните обврски за декарбонизација, се соочува со сериозни предизвици. Ова се заклучоците од ревизорскиот извештај на Државниот завод за ревизија на тема „Зелена транзиција преку промовирање на обновливи извори на енергија“. Извештајот открива дека и покрај стратешките планови и реформските напори, енергетските компании АД ЕСМ и АД МЕПСО не успеваат да ги обезбедат неопходните услови за целосна имплементација на зацртаната политика. АД ЕСМ, најголемиот производител на електрична енергија, не успеал да изгради нови големи капацитети кои би ги замениле термоелектраните на јаглен, кои треба да се затворат до 2030 година. И покрај изградбата на Фотоволтаичната електрана Осломеј 3 од 100 MW преку јавно-приватно партнерство, како и ФЕЦ Осломеј 1 од 10 MW, која сè уште не е оперативна, недостасуваат сериозни инвестиции. Дополнително, компанијата работи со загуба бидејќи производната цена на електрична енергија е повисока од цената по која ја продава на универзалниот снабдувач. Ова ја доведува во прашање финансиската одржливост на ЕСМ и целата реформа за зелена транзиција. Операторот на електропреносниот систем, АД МЕПСО, се соочува со сериозни технички проблеми. Компанијата не може да одобри бројни барања за приклучок на нови инвеститори во обновливи извори на енергија, бидејќи мрежата не е доволно развиена. Извештајот посочува и на застој во клучниот регионален проект за изградба на далекуводот 400 kV кон Албанија, дел од Коридор 8, кој е на листата на приоритетни проекти на Енергетската заедница и е започнат уште во 2015 година. Иако Владата го усвои Планот за енергија и клима со амбициозни цели за 2030 година, вклучувајќи учество од 38% на обновливите извори на енергија во крајната потрошувачка, ДЗР утврди дека не се изработуваат извештаи за следење на неговата имплементација. Ова значи дека не постои соодветен мониторинг врз спроведувањето на политиките. Извештајот забележува дека и покрај значајните меѓународни чекори, како што се усвојувањето на Патоказот за праведна транзиција и потпишувањето на декларацијата за формирање на Инвестициската платформа за праведна енергетска транзиција (JETIP), со одобрени средства од 85 милиони долари, реализацијата на проектите е бавна. Владата формираше Совет за следење на овие планови, а Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини има подготвено нацрт-листа на проекти во вредност од над 1,8 милијарди евра, но ревизорскиот извештај алармира дека стратешките документи не се доволни без конкретна акција на терен. Во 2024 година, термоелектраните сè уште учествуваат со 38,4% од вкупното производство на електрична енергија, што ја потенцира нивната клучна улога, но и нивната позиција како најголеми загадувачи. Истовремено, законската обврска ЕСМ да продава дел од своето производство на универзалниот снабдувач по цена пониска од производствената, дополнително ги продлабочува финансиските проблеми. Претседателот на Србија, Александар Вучиќ, во Пекинг се состана со претседателот на Народна Република Кина, Си Џинпинг. Вучиќ ја изрази својата длабока благодарност за континуираната поддршка и искреното пријателство што Кина ѝ го дава на Србија, нагласувајќи дека двете земји се „челични пријатели“. Вучиќ упати благодарност до Си Џинпинг за топлиот пречек, гостопримството и поддршката, која била особено важна во најтешките моменти за Србија. Тој истакна дека Кина е искрен и доверлив партнер и дека Србија никогаш нема да ја заборави помошта од економски, медицински и политички аспект. Една од главните теми на средбата беше економската соработка. Вучиќ се заблагодари за зголемената трговска размена, која достигна рекордно ниво благодарение на иницијативите на претседателот Си и Договорот за слободна трговија. Посебно внимание беше посветено на инфраструктурните проекти, меѓу кои и меѓународната железничка линија Белград–Будимпешта, за која беше најавено дека ќе биде пуштена во сообраќај за само 15 дена. Вучиќ упати и посебна благодарност за инвестициите на кинеските компании во Србија и изрази надеж за нови вложувања во иднина. Ова, како што нагласи, е од голема важност за економскиот развој на земјата. Државниот завод за статистика денеска објави дека бруто-домашниот производ (БДП) во второто тримесечје од 2025 година забележал реален раст од 3,4% во однос на истиот период лани. Во второто тримесечје од 2025 година, поголем пораст е забележан во секторите: Градежништво од 7.3 %, Трговија на големо и трговија на мало; поправка на моторни возила и мотоцикли; Транспорт и складирање; Објекти за сместување и сервисни дејности со храна од 6.0 % и Рударство и вадење на камен; Преработувачка индустрија; Снабдување со електрична енергија, гас, пареа и климатизација; Снабдување со вода; отстранување на отпадни води, управување со отпад и дејности за санација на околината од 3.9 %. Финалната потрошувачка на домаќинствата, вклучувајќи ги и непрофитните институции кои им служат на домаќинствата, во второто тримесечје од 2025 година, номинално расте за 6.1 %, а нејзиното учество во структурата на бруто-домашниот производ е 68.5 %. Во истиот период извозот на стоки и на услуги номинално е зголемен за 6.4 %, а увозот на стоки и на услуги исто така бележи зголемување во номинален износ од 7.3 %. Според сезонски и календарски прилагодените податоци, стапката на раст на бруто-домашниот производ во второто тримесечје од 2025 година во однос на второто тримесечје од 2024 година е 3.2 %. Претставена новата Стратегија за соработка на Светската здравствена организација со Македонија за периодот 2026–2030, документ кој ги поставува насоките за јакнење на здравствениот систем, климатската отпорност и одржливиот развој на земјата. На настанот учествуваа министри од Владата на Република Македонија, претставници на агенциите на Обединетите нации и експерти од различни области. Министерката за енергетика, рударство и минерални суровини, Сања Божиновска, во своето обраќање ја нагласи клучната врска помеѓу енергетиката и јавното здравје, посочувајќи дека енергетските избори се директно поврзани со квалитетот на животот на граѓаните. „Она што оваа Стратегија за соработка ја прави посебна е што не се ограничува само на здравствениот сектор – таа отвора простор за синергија меѓу здравјето, енергетиката, животната средина и економијата. Тоа е визија која го препознава најважното – дека благосостојбата на луѓето се гради преку заеднички политики. Нашата задача како институција е токму во таа насока – сите законски решенија, сите политики и активности што ги носиме, се изградени врз оваа рамнотежа,“ истакна министерката Божиновска. Таа додаде дека транзицијата кон чиста енергија мора да биде праведна и инклузивна: „Нашата обврска е транзицијата кон чиста енергија да биде праведна. Тоа значи дека никој не смее да биде изоставен – ни работниците во индустријата, ниту локалните заедници.“ Во своето излагање, министерката Божиновска потенцираше дека Министерството за енергетика веќе работи на забрзување на процесот на декарбонизација, воспоставување на високи стандарди за нови инвестиции, рекултивација на деградирани подрачја, зголемување на енергетската ефикасност во јавните институции и развој на обновливи извори на енергија. „Подготвени сме активно да ја интегрираме здравствената димензија во енергетските и климатските политики, во тесна соработка со СЗО и партнерите од системот на Обединетите нации,“ додаде министерката Божиновска, нагласувајќи дека економскиот раст и здравјето на граѓаните мора да одат рака под рака. Министерот за транспорт Александар Николоски и извршниот директор на авиокомпанијата „Визер“ денеска на прес-конференција најавија воведување на пет нови авиолинии од меѓународните аеродроми во Скопје и Охрид. Како што истакна министерот Николоски, се воведуваат три нови линии од Охрид и две од Скопје. Од охридскиот аеродром се воведуваат следниве дестинации: - Катовице, Полска — од 28 јуни 2026 година. - Вроцлав, Полска — од 28 јуни 2026 година. Од скопскиот аеродром се додаваат две нови линии: - Наполи, Италија — од 6 април 2026 година. - Будимпешта, Унгарија — од 6 април 2026 година. Освен новите линии, „Визер“ најави и зголемување на капацитетот на скопскиот аеродром. Авиокомпанијата ќе донесе шест авиони кои трајно ќе бидат стационирани во Скопје, со можност бројот да се зголеми на седум или осум во иднина. Ова е значајно зголемување од досегашните четири авиони. „Визер“ исто така ќе ги замени постојните авиони Airbus A320 со најновиот модел Airbus A321neo. Новите авиони се најмодерни во светот, со помало загадување и помала бучава, а имаат и поголем капацитет од 239 седишта, наспроти 180-те на претходните модели. Ова ќе значи зголемување на капацитетот на скопскиот аеродром за околу 50%, нудејќи вкупно 3,3 милиони седишта. Дополнително, бројот на вработени во „Визер“ во Македонија, кој моментално изнесува околу 200 лица, се планира да се зголеми за најмалку уште 100. Макстил АД Скопје, македонска компанија од металургијата, објави склучување на голема зделка со Стопанска банка АД Скопје. На седница на Собранието на акционери, одржана на 2 септември 2025 година, е донесена одлука за одобрување на Договор за мултивалутна кредитна рамка, со што компанијата ќе добие финансиски средства во износ од 45 милиони евра. Кредитната рамка, чија вредност надминува 50% од книговодствената вредност на имотот на компанијата, е наменета за поддршка на тековното работење и за идни инвестициски проекти. Според објавеното известување до Македонската берза, договорот ќе биде со важност до 31 декември 2040 година, а средствата ќе се користат преку дефинирани подлимити. Како гаранција за оваа значајна зделка, Макстил обезбеди залог на подвижен и недвижен имот, меници и корпоративна гаранција од Duferco Internacional Trading Holding S.A., што укажува на цврстата финансиска позиција на компанијата и поддршката од нејзините партнери. Оваа финансиска инјекција се очекува да го зајакне развојниот потенцијал на Макстил, овозможувајќи му да ги реализира своите стратешки планови и да ја зацврсти својата позиција на пазарот. Зделката е дел од долгорочната бизнис стратегија на компанијата, насочена кон одржлив раст и модернизација на производствените процеси. Американскиот суд донесе важна одлука во случајот на Министерството за правда против Google, наметнувајќи ограничувања на начинот на кој компанијата ги дистрибуира своите услуги. Одлуката, која беше објавена вчера, ќе бара од Google да ги споделува податоците од пребарувањата со своите ривали, што е значаен чекор во обидот да се засили конкуренцијата на пазарот. Овој случај започна во 2020 година, кога Министерството за правда го тужеше Google, тврдејќи дека компанијата користи антиконкурентски практики за да ја одржи својата доминантна позиција во секторот за пребарување. Иако Google постојано тврди дека пазарот е интензивно конкурентен и дека потрошувачите лесно можат да ги менуваат услугите, Судот ја отфрли оваа аргументација во својата првична одлука во август 2024 година. Клучни детали од одлуката: - Споделување податоци: Google сега е обврзан да им обезбеди пристап на ривалските компании до податоците за пребарувањата. Оваа мерка е дизајнирана да им помогне на помалите играчи да ги подобрат своите алгоритми и да им понудат поконкурентни услуги на корисниците. Google изрази загриженост за оваа одлука, наведувајќи дека таа може да влијае на приватноста на корисниците. - Ограничувања на дистрибуцијата: Судот воведе ограничувања за тоа како Google може да ги дистрибуира своите услуги, со цел да се спречи наметнувањето на Google Search како единствена опција. - Одбиена мерка за отуѓување: Судот ја отфрли можноста за отуѓување на Chrome и Android, со што се согласи со аргументите на Google дека таквиот потег би бил штетен за потрошувачите и партнерите на компанијата. Според Судот, фокусот на случајот е исклучиво на дистрибуцијата на пребарувањата, а не на целосното раздвојување на компанијата. Google најави дека внимателно ќе ја разгледа одлуката и ќе ги истражи сите правни опции. Не е исклучена можноста за жалба, што би го продолжило овој судски спор. 
