Најновиот извештај на Државниот завод за статистика за демографските движења во 2025 година испраќа сериозен аларм бидејќи Македонија се соочува со длабок негативен природен прираст кој подеднакво ги пустоши и градските и селските средини. Скопскиот Регион со брзо темпо продолжува масовно да го привлекува и онака дефицитарното население од останатите делови на земјата.
Природен прираст под нулата во целата држава
Во текот на 2025 година, вкупниот природен прираст на населението е негативен на сите нивоа. Во градските средини тој изнесува минус 3.367 лица, како резултат на 9.535 живородени деца наспроти дури 12.902 умрени лица. Во селските подрачја состојбата исто така е со дефицит од 1.070 лица, каде се регистрирани 6.315 родени наспроти 7.385 умрени граѓани.
Податоците покажуваат и огромна регионална диспропорција кај наталитетот. Скопскиот Регион буквално доминира и во него се концентрирани дури 41,6 % од вкупниот број на раѓања во државата. На спротивната страна, Источниот Регион се соочува со сериозно изумирање и учествува со критични 6,1 % во вкупниот број родени деца. Кај вкупната смртност, Скопје повторно има најголем удел со 30,4 %, додека најмало учество има Североисточниот Регион со 8,0 %. Статистиката регистрирала и трагична бројка од вкупно 62 умрени доенчиња, од кои 37 во градовите и 25 во селата.
Во градовите се склучуваат повеќе бракови, населението масовно се сели кон главниот град
Склучувањето бракови и понатаму е покарактеристично за градовите, каде што лани се регистрирани 5.782 брачни партнерства, односно 55% од вкупната бројка, наспроти 4.725 бракови во руралните средини. Сепак, градските средини предничат и во статистиката за разводи. Дури 65,8% од сите разведени бракови, што е еднакво на 1.438 случаи, се случиле во градските подрачја, додека во селата се евидентирани речиси двојно помалку разводи, односно 747 случаи.
Внатрешните миграции во рамките на истите региони потврдуваат дека трендот на напуштање на руралните средини е во полн ек, па најголем удел од 34,9% имаат преселбите од село во град, феномен кој е најизразен во Североисточниот Регион со високи 47,4%. Специфична состојба е забележана во Полошкиот Регион, каде што целосно доминираат меѓуселските преселби со 50,9%, наспроти преселбите од еден во друг град кои таму изнесуваат минимални 2,7%.
Кога станува збор за салдото на надворешните миграции и движењето меѓу различните региони, разликата меѓу Скопје и остатокот од земјата е голема. Скопскиот Регион бележи убедливо најголем позитивен баланс од 3.877 лица кои се доселиле таму во текот на годината, додека на спротивната страна се наоѓа Североисточниот Регион кој има салдо од едвај 40 лица, што е јасен доказ дека овој дел од земјата речиси целосно се празни. Општина Бутел влегува во силно градежно лето исполнето со висок интензитет и динамична реализација на ветените проекти во речиси сите населени места. Како што објави градоначалникот на Општина Бутел, Дарко Костовски, меѓу клучните капитални инвестиции кои ќе го одбележат овој период е почетокот на изградбата на новата поликлиника, која долго време беше едно од главните барања на локалното население.
Покрај здравствената инфраструктура, општината става силен акцент на згрижувањето на најмладите преку изградба на три нови детски градинки (во Бутел 1 во дворот на ООУ „Св. Климент Охридски“, во Бутел 2 и во Визбегово). Паралелно, со буџет од 150.000.000 денари се реализира масовна реконструкција и асфалтирање на патиштата за рамномерен развој на сите населби.
Веќе се целосно обновени улиците „Боро Кралевски“, „Натанаил Кучевишки“, „Боро Менков“, „Ангел Мојсовски“, „Љубинка Басотова“, „Александар Грличков“, како и улиците „2“, „21“ и „1558“, а наскоро започнува и санација на улиците „Марко Крале“, „Костурска“ (заедно со два големи паркинга), „Бетовенова“ и крак на „Боро Менков“.
Во делот на образованието и рекреацијата, со забрзано темпо напредува изградбата на затворениот пливачки базен и надградбата на ООУ „Ацо Шопов“, а нови енергетски фасади ќе добијат училиштата „Св. Климент Охридски“ и „Петар Здравковски Пенко“. Исто така, се реконструира спортската сала и се подготвува доградба во ООУ „Панајот Гиновски“.
Жителите во Скопје Север ќе добијат целосно обновени 60 пристапни патеки до станбените згради. Од капиталните комунални проекти, одлична динамика бележи изградбата на водоводот за Љубанци и Љуботен, уредувањето на коритото на реката Серава со нова пешачка патека, изградбата на два нови моста на Серава, финализирањето на новиот парк на булевар „Христијан Тодоровски Карпош“, како и спортско-рекреативните центри во Радишани, Кучевачка Бара и на улица „Бетовенова“ Градоначалникот на Град Скопје, Орце Ѓорѓиевски, информираше за масовна акција во која по неколкугодишна негрижа, дефекти и запоставеност, во функција се вратени повеќе од 220 фонтани за пиење вода низ сите скопски општини.
Акцијата се спроведува со цел да им се овозможат основни услови за разладување на граѓаните во периодот кога главниот град се соочува со екстремно високи летни температури.
Проектот се реализира во директна координација со јавното претпријатие „Водовод и канализација“. Градските тимови најпрво извршиле целосно мапирање на теренот, по што биле санирани сите дефекти на заборавените јавни чешми.
Според скопскиот градоначалник, оваа бројка од 220 функционални чешми не е конечна. Со оглед на големите потреби на терен, паралелно веќе се работи и на инсталирање на целосно нови чешми за пиење вода на повеќе фреквентни локации во Скопје, со што ќе им се олесни секојдневието на рекреативците, децата, повозрасните граѓани и туристите. Подната фонтана, која повеќе од една деценија беше надвор од употреба, запуштена и оштетена, наскоро повторно ќе профункционира на централниот градски плоштад, објави градоначалникот на град Скопје, Орце Ѓорѓиевски.
Овој простор веќе нема да биде зона каде што неконтролирано минуваат автомобили и тешки товарни возила, туку ќе се трансформира во уредено место наменето за прошетки, фотографирање и развој на туризмот.
Во моментов на терен интензивно се изведуваат градежните и техничките активности за санација на оштетувањата, а според најавите, подната фонтана целосно ќе заживее за само неколку дена.
Оваа обнова следува по серијата акции во кои неодамна во функција беа вратени и неколку други препознатливи обележја во центарот на Скопје, меѓу кои фонтаните „Лотосов цвет“ во Градскиот парк, „Воин на коњ“, „Филип II Македонски“, „Олимпија“, „Паднати борци“, фонтаната на плоштадот „ВМРО“, а повторно беше запален и Вечниот оган. Неодамна завршија археолошките истражувања на познатиот локалитет Велушка Тумба кај Породин, кои донесоа ексклузивни и меѓународно значајни откритија за животот на првите земјоделци во Пелагонија пред цели 8.000 години. Проектот се спроведува како плод на меѓународна соработка помеѓу Н.У. „Завод и музеј“ – Битола и Центрот за истражување на предисторијата, со активно учество на Германскиот археолошки институт и Универзитетот во Базел. Со истражувањата раководат д-р Гоце Наумов и вишиот кустос Јасмина Гулевска, додека археоботаничките анализи се под координација на д-р Феран Антолин и д-р Амалиа Сабанов.
Оваа неолитска населба функционирала континуирано во текот на неколку стотици години на почетокот на шестиот милениум пред новата ера. Низ вековите, куќите се граделе една врз друга, создавајќи тумба висока околу 4 метри со остатоци од десетина архитектонски слоеви. За време на овогодишната кампања, археолозите работеа на еден од овие објекти каде што открија ѕидови, подови, керамички садови и мноштво мелници за обработка на житото што се одгледувало во околните ниви.
Најголемиот куриозитет и европска ексклузивност на овие истражувања се двете огромни печки за леб во рамки на т.н. Градба 13, кои имаат аплицирани глинени сандаци за мелење на житото и месење на тестото. Поради своите монументални димензии, тие се вбројуваат меѓу најголемите неолитски печки досега пронајдени на европскиот континент. Врз едната од овие печки, научниците открија правоаголна структура во чиј јужен агол било погребано новороденче положено во превртен сад. Овој обред е исклучително редок во неолитска Европа и сведочи за длабока симболичка и духовна врска меѓу топлината на печката, домот (куќата) и садот со човечкото тело и новиот живот.
Покрај печките беа пронајдени и дваесетина керамички садови за готвење и јадење – дел од нив раскошно декорирани со бели орнаменти за церемонијален карактер – како и жртвеници, глинени модели на куќи, фигурини и разновидни алатки од камен и коска. Сите прибрани примероци во моментов се предмет на радиокарбон, археоботанички и геоархеолошки анализи во Германија и Швајцарија за да се утврди точната клима, исхрана и природна средина во тоа време. Резултатите наскоро ќе бидат објавени во реномирани европски научни списанија. Теренскиот дел е финансиран од нашето Министерство за култура и туризам, додека лабораториските анализи се покриени од Германскиот археолошки институт. Државниот завод за статистика (ДЗС) ги објави најновите податоци за органското производство во Македонија за 2025 година, кои покажуваат раст и позитивни трендови во овој земјоделски сектор. Според извештајот, обработливата површина под органско земјоделско производство во 2025 година, во однос на лани, бележи скок од 24,6%. Во текот на минатата година, со овој вид на одржливо земјоделство во државата активно се занимавале 931 производител.
Вкупно се регистрирани 5.145 хектари обработлива површина под органски култури, од кои 1.902 хектари отпаѓаат на површини кои моментално се наоѓаат во таканаречен „период на преод“ (транзиција кон сертифицирано органско производство). Житните култури зафаќаат најголем дел од вкупните органски ниви во Македонија – дури 47,5% или точно 2.444 хектари.
Кај органските житарки има годишен раст од 31,3% во споредба со 2024 година. Зголемување на обработливите површини е регистрирано и кај индустриските, фуражните култури, како и кај овошните насади, додека површините наменети за органски зеленчук и за грозје бележат благо намалување.
Во секторот за органско сточарство, исто така, се забележуваат позитивни поместувања. Вкупниот број на органски говеда достигнал 9.546 грла, што е за 1,1% повеќе од лани. Најизразен раст на стадата има кај органските овци чиј број се зголемил за 9,4%, додека кај органските кози зголемувањето изнесува скромни 0,3%.
Одлични резултати покажува и пчеларството, каде што производството на органски мед лани достигнало 69.658 килограми, што претставува скок од 13,1% во однос на 2024 година, и покрај тоа што вкупниот број на пчелни семејства во истиот даден период бележи благ пад од 2,6%. 
