Владата на вчерашната седница беше официјално информирана од страна на Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини за донесената пресуда на Вишиот управен суд, со која се поништува одлуката за престанок на важење на одлуката за спојување на концесиите за експлоатација на рудникот „Иловица“ (на локалитетите во Општина Босилово и Општина Ново Село). Како што соопштија од Илинденска, ова е конечна судска одлука која извршната власт е должна да ја почитува во согласност со принципот на владеење на правото.
Од Владата потенцираат дека ова прашање претставува наследена правна состојба која воопшто не е резултат на одлуки донесени од сегашниот владин состав. Станува збор за правен заплет кој започна во јуни 2023 година со одлуката на тогашната влада за спојување на концесиите, која експресно беше поништена само еден месец подоцна, во јули 2023 година, по што инвеститорот покрена управен спор.
Извршната власт уверува дека иако приоритет е економскиот раст, тој нема да биде на сметка на здравјето на луѓето, па затоа сите идни чекори ќе се носат транспарентно, врз основа на стручни анализи и со строг институционален надзор на еколошките стандарди.
На ваквиот развој на настаните експресно и со остри критики реагираа од Еколошкото здружение „Здрава Котлина“, кои преку социјалните мрежи упатија порака „Баравте војна – си добивте војна“. Активистите ја обвинија Владата за лицемерие и селективна правда, тврдејќи дека институциите намерно не вложиле соодветни приговори и свесно чекале да поминат роковите за да се оправдаат со „почитување на законите“. Според нив, судот донел пресуда со штуро образложение која всушност го враќа предметот на повторно одлучување во Владата, а не претставува дефинитивно зелено светло за рудникот.
„Здрава Котлина“ потсети на низата еколошки ризици кои ги нотираа во изминатите десет години – од заложувањето на македонската земја како колатерал кај странски доверители и несоодветните еколошки студии, па сѐ до опасноста од трошење на водата од браната Турија и појавата на силна киселина од 22 литри во секунда која би течела во следните 500 години. Екологистите ја повикаа власта да се присети на своите ветувања дадени на протестите во 2023 и 2024 година, децидно порачувајќи: „Нема да копате, а отворивте војна со народот“. Градоначалникот на Општина Кавадарци, Митко Јанчев, заедно со претседателот на Општинскиот совет, д-р Стојанчо Рамов, и стручните служби од локалната самоуправа, извршија теренски увид во напредокот на градежните активности за изградба на новиот Био пазар.
Овој капитален проект на општината влегува во клучна фаза на реализација, откако претходно во април успешно беше комплетирано поставувањето на подземниот канализациски систем
Вкупната вредност на оваа општинска инвестиција изнесува 26.500.000 денари (плус ДДВ). Проектот има за цел да обезбеди современ, максимално уреден и соодветно сертифициран простор, каде што локалните земјоделци, производителите на органска храна и малите семејни бизниси ќе можат директно, без никакви посредници, да ги пласираат своите производи.
На овој начин се овозможува формирање на фер цени, се зголемува довербата на крајните потрошувачи и директно се влијае врз подобрување на економската состојба во Повардарието. Од локалната самоуправа потенцираат дека со изградбата на овој пазар се инвестира во три клучни столба – здравјето на граѓаните преку достапност до здрава храна, економската моќ на домашните производители и одржливиот развој на Кавадарци. Граѓаните наместо да ги заробуваат парите во недвижности, бетон и железо, треба да добијат можност преку модел на акционерско друштво да учествуваат во финансирањето и изградбата на стратешките енергетски објекти, како што е хидроцентралата „Чебрен“.
Ова го истакна претседателот на Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ), Ацо Ристов, за време на тркалезната маса „Зајакнување на конкурентноста – Енергетската транзиција, CBAM и иднината на македонската индустрија“, во организација на економскиот институт „Фајненс тинк“. Според него, енергетиката не е привилегија само на државата и освен класичното кредитирање, инвестирањето во акции за вакви проекти е одлична алтернатива за слободниот капитал на граѓаните.
Претседателот на РКЕ се осврна и на енергетската транзиција, нагласувајќи ја најавата за реализација на когенеративната централа во Битола од страна на ЕСМ како јасен чекор кон ослободување од фосилните горива. Како следна клучна точка во фокусот на регулаторот тој ја најави е-мобилноста во транспортот. Ристов посочи дека додека развиените западни земји веќе имаат над 50% развиена е-мобилност, во Македонија тој процент изнесува само 1%, поради што РКЕ веќе започнува со подготовка на регулатива која ќе даде основа и динамика за развој на овој сектор.
Во однос на воведувањето на јаглеродната такса (CBAM), првиот човек на регулаторна укажа дека домашната струја во моментов не е конкурентна на европскиот пазар и е регионално ограничена, поради што е неопходно јасно одвојување на производителите кои користат обновливи извори од оние кои се потпираат на фосилни горива. Коридорот 10 е иднината на регионалната трговија и економското поврзување на Југоисточна Европа, порача заменик-претседателот на Владата и министер за транспорт Александар Николоски од Самитот за инвестиции во транспортот „Обезбедување раст и конкурентност преку поврзување“, што денеска се одржува во Солун. На самитот присуствуваат високи претставници на Европската Унија, предводени од еврокомесарот за транспорт и мобилност, Апостолис Цицикостас, како и министри од земјите од Западен Балкан и претставници на меѓународните финансиски институции.
Вицепремиерот Николоски истакна дека јасната посветеност и заедничката определба на владите на Грција, Македонија, Србија и Хрватска за инвестирање во железничкиот Коридор 10 претставува силна порака за идниот економски развој. Овој чекор, според него, дополнително ја нагласува важноста на македонската инвестиција во изградбата на брза пруга, со оглед на тоа што овој коридор е економски најжив и стратешки најзначаен во регионот. Тој додаде дека ваквиот пристап директно ќе донесе економски бенефит и долгорочна оправданост за земјава.
Покрај железничкиот сообраќај, Николоски се осврна и на патната инфраструктура, потсетувајќи дека Македонија веќе има комплетен автопат по должината на Коридорот 10 од граница до граница, каде што сега се преминува во фаза на модернизација. Во соработка со Светската банка, во тек се подготовки за брза имплементација на Интелигентни транспортни системи (ИТС), како и за подобрување и забрзување на царинските процедури. Со заокружување на овие процеси, Македонија ја надградува својата позиција и геостратешка важност како клучна раскрсница на двата паневропски транспортни коридори – Коридорот 8 и Коридорот 10. Постоечкиот странски инвеститор „Пурпласт“ започнува нов, голем инвестициски циклус во земјава, кој предвидува сериозно проширување на нивните производствени капацитети во Технолошко-индустриската развојна зона (ТИРЗ) Скопје 2.
На официјалната средба помеѓу директорот на Дирекцијата за ТИРЗ, Гоце Димовски, и извршниот директор на компанијата, Мехмет Шишманоглу, беа финализирани деталите за оваа нова инвестиција вредна 15 милиони евра. Проектот се очекува директно да придонесе за зајакнување на домашната економија преку отворање до 200 нови работни места за македонските граѓани.
За време на разговорите беа детално разгледани тековните активности на компанијата, како и конкретните чекори и динамиката според која ќе се реализира новиот инвестициски проект. Од страна на менаџментот на „Пурпласт“ беше упатена јавна благодарност до Дирекцијата за ТИРЗ за досегашната институционална поддршка и професионална соработка. Претставниците на компанијата нагласија дека одлуката за проширување е донесена врз основа на досегашните одлични резултати и позитивни искуства од работењето во Македонија, како и поради стабилноста и довербата што ја имаат во државните институции.
Новите средства ќе бидат искористени за изградба на нови погони и воведување на современи производствени линии, со што компанијата значително ќе го зголеми својот извозен капацитет и ќе ја зајакне сопствената позиција на меѓународните пазари.
Директорот на ДТИРЗ, Гоце Димовски, истакна дека ова вложување претставува клучен чекор во понатамошниот развој на „Пурпласт“, но воедно е и силен сигнал за целата деловна заедница. Според него, кога една компанија која веќе работи на домашниот пазар ќе одлучи повторно да инвестира милионски суми, тоа е најдобар и најкредибилен доказ дека државата нуди стабилно, предвидливо и конкурентно деловно окружување. Димовски порача дека Дирекцијата останува максимално фокусирана на поддршка на инвеститорите, со цел технолошко-индустриските зони да продолжат да бидат главниот мотор на индустрискиот раст и вработувањата во земјата. Турската мултинационална компанија „Џаво Отомотив“ (CAVO Otomotiv) започнува нов инвестициски проект во Технолошко-индустриската развојна зона (ТИРЗ) Тетово. Проектот беше официјално презентиран од страна на директорот на ДТИРЗ, Гоце Димовски, премиерот Христијан Мицкоски и министерот за економија и труд, Бесар Дурмиши. Инвестицијата предвидува префрлање на целокупното производство на контролни кабли за автомобилската индустрија кое компанијата во моментов го реализира во Турција и Словачка.
Според доставениот бизнис-план, вредноста на инвестицијата во првите пет години (2026–2030 година) ќе изнесува меѓу 20 и 21 милион евра. Проектот започнува како „brownfield“ инвестиција со закуп на постоечки објект од 8.000 квадратни метри, со план капацитетите да се прошират до 21.000 квадратни метри до 2028 година. Компанијата, која произведува безбедносни системи, контролни кабли и механизми за водечките светски автомобилски брендови, планира да отвори помеѓу 400 и 550 нови работни места кога ќе го достигне полниот капацитет, а проектираниот годишен извоз се очекува да достигне до 45 милиони евра.
Премиерот Мицкоски истакна дека одлуката на странскиот инвеститор да пресели дел од своето производство во земјава покажува сигурност и предвидлива економска перспектива, нагласувајќи дека фокусот останува на реалниот економски раст заснован на производство и извоз. Министерството за економија и труд потсети дека ТИРЗ Тетово е единствената зона што функционира по моделот на јавно-приватно партнерство, а министерот Дурмиши посочи дека новите вработувања ќе донесат професионален развој за локалната работна сила. Во текот на 2025 година, компаниите во ТИРЗ Тетово веќе остварија производство од 6,4 милијарди денари и извоз од речиси 9 милијарди денари, обезбедувајќи работа за 1.845 лица. Регулаторната комисија за енергетика донесе нова одлука за цените на нафтените деривати кои ќе стапат на сила од полноќ, односно од 16 јуни 2026 година. Иако малопродажните цени во просек се намалуваат за минимални 0,1%, кај одделните горива има различни поместувања. Ова главно се должи на истекот на претходната одлука за пресметка на акцизите, со што во оваа калкулација се вградени повисоките референтни износи на акцизите за бензините и дизелот.
Овој фактор ги потисна ефектите од падот на референтните цени на светскиот пазар, каде што бензините бележат намалување во просек за 2,178%, дизелот за 4,441%, екстра лесното масло за 5,099% и мазутот за 3,635%, додека курсот на денарот во однос на доларот е повисок за 0,5395%.
Како резултат на овие економски параметри, од полноќ моторниот бензин ЕУРОСУПЕР БС-95 поскапува за 1,50 денари и ќе се продава по цена од 87,50 денари за литар. Малопродажната цена на ЕУРОСУПЕР БС-98 се зголемува за 2,00 денари и ќе изнесува точно 90 денари за литар. Кај дизел горивото ЕУРОДИЗЕЛ БС има зголемување од 0,50 денари, со што неговата нова цена ќе биде изедначена со помалиот бензин и ќе изнесува 87,50 денари по литар.
Намалување на цената е регистрирано кај останатите деривати, па така Екстра лесното масло за домаќинство поевтинува за 2,50 денари и ќе чини 86,50 денари за литар. Малопродажната цена на Мазутот М-1 НС се намалува за 1,074 денари и во следниот период ќе се продава за 46,223 денари за килограм. Од Регулаторната комисија напоменуваат дека ова се највисоките утврдени вредности, а трговците на големо и на мало можат да ги формираат цените и пониско од нив. Во индустриската зона „Жабени“ во Битола свечено беше отворена новата фабрика „Брејнчајлд Производство“, инвестиција на странски капитал насочена кон еколошко производство во индустријата за кајтови и спортски крила за вода. На настанот присуствуваа премиерот Христијан Мицкоски, локалните власти од Општина Битола, сопственикот на компанијата Ралф Гросел, како и претставници на повеќе институции и бизнис секторот.
Инвестицијата е поделена на два посебни правни субјекти со специфични дејности. Првиот ентитет, „Брејнчајлд Продукција“, функционира како центар за истражување и развој со 30 вработени, каде што се дизајнираат, тестираат и изработуваат прототипи од нови еколошки материјали и технологии. Вториот ентитет е „Брејнчајлд Производство“, каде што се ангажирани 226 вработени и каде веќе се врши сериско производство на одобрените производи. Во овој погон во моментов месечно се изработуваат меѓу 900 и 1.100 спортски крила наменети за светскиот пазар, кои ги користат и професионални спортисти.
За време на посетата, премиерот Мицкоски изрази благодарност до локалната самоуправа за брзата административна реализација на проектот и најави дека во претстојниот период во Битола се очекуваат уште најмалку две нови инвестиции кои се во фаза на подготовка. Од страна на Општина Битола беше истакнато дека економскиот напредок на градот останува приоритет, со посебен фокус на инфраструктурното доуредување на Индустриската зона „Жабени“. Во изминатите неколку години зоната бележи зголемен интерес, при што на седум јавни наддавања се отуѓени над 20 градежни парцели.
Сопственикот на компанијата, Ралф Гросел, кој е меѓународен инженер и дизајнер на опрема за водни спортови, пред присутните го изрази своето задоволство од почетокот на работата. На свеченото отворање присуствуваа и пратеници, заменици-министри, претставници од општинскиот совет и директори на јавни претпријатија. Градежната активност во станбениот сектор во текот на 2025 година бележи стабилен интензитет, при што деловните субјекти и индивидуалните сопственици заедно изградиле вкупно 6.251 стан во државата, покажуваат најновите споредени податоци на Државниот завод за статистика. Сепак, статистиката открива огромни разлики во начинот на кој градат граѓаните за сопствени потреби, напроти градежните компании кои инвестираат во колективни станбени згради за продажба на пазарот.
Кога станува збор за приватната иницијатива, односно објектите градени индивидуално, граѓаните како сопственици во текот на ланската година реализирале градежни работи со вкупна вредност од околу 263,7 милиони евра (16,2 милијарди денари). Во овој сегмент се граделе вкупно 2.113 објекти, при што се завршени 2.518 станови со вкупна површина од 320.404 квадратни метри. Во овие бројки се вклучени и 92 станови во викенд-куќи со корисна површина од 11.114 квадратни метри. Она што е специфично за индивидуалната градба е пространоста, па така просечната корисна површина на овие станови изнесува 127,3 квадратни метри, а како главно јадро на овој тип градба се издвојува Полошкиот Регион.
Од друга страна, градежните компании и деловните субјекти лани завршиле далеку поголем број на станбени единици, но со значително помала квадратура. Компаниите извршиле градежни работи вредни 723,8 милиони евра (44,5 милијарди денари), подигнувајќи вкупно 1.852 објекти. Во нив се комплетирани 3.733 станови со вкупна површина од 280.644 квадратни метри, од кои огромно мнозинство или 3.677 единици веќе преминале во индивидуална сопственост на купувачите. Кај деловните субјекти, просечната корисна површина на еден стан изнесува 75,2 квадратни метри, што одговара на класичен пазарен стан, а најголем дел од овие инвестиции се концентрирани во Скопскиот Регион. 
